Wczorajsza Niedziela Męki Pańskiej, nazywana również Niedzielą Palmową rozpoczyna Wielki Tydzień –czas, w którym wspominamy najważniejsze wydarzenia w historii świata i ludzkości.

W liturgii

Czytaliśmy opis Męki Pańskiej, ale także wspominaliśmy triumfalny wjazd Jezusa do Jerozolimy. Ten podwójny wymiar niedzieli jest dobrze odzwierciedlony w liturgii. Na początku Mszy święcone są palmy, odczytana była perykopa o wjeździe do Jerozolimy, następnie odbyła się procesja, która odzwierciedlała wydarzenia opisane w przeczytanym fragmencie z Ewangelii.
Ten wymiar niedzieli ukazany jest również w śpiewanych pieśniach liturgicznych; po ewangelicznym opisie Męki Pańskiej, czyli w dalszej części Mszy używane są już tylko pieśni pasyjne, nawiązujące bezpośrednio do tematyki śmierci krzyżowej.

W historii

Chrystus przebywający w okolicy Betfage kazał dwóm uczniom przyprowadzić z pobliskiej wsi osiołka; gdy Ci wykonali polecenie, Jezus wsiadł na niego i skierował się bezpośrednio do Jerozolimy. Witano go rzucając na ziemię gałązki i własne płaszcze, wykrzykując „Hosanna Synowi Dawidowemu”.

Pierwsze wzmianki o wspominaniu tych wydarzeń przez wiernych pochodzą z pamiętników pątniczki Egerii, która opisała między innymi procesję z Betanii do Jerozolimy. Tamtejsi chrześcijanie bardzo dokładnie starali się powtarzać wydarzenia z Historii Zbawienia. Patriarcha na osiołku wjeżdżał do miasta witany przez tłumy, a potem odprawiał uroczystą liturgię w Bazylice Zmartwychwstania. Rzymska tradycja ograniczała się jedynie do uroczystego śpiewania opisu Męki Pańskiej i była obchodzona wyłącznie jako wspomnienie wydarzeń śmierci krzyżowej Chrystusa. Dopiero w IX wieku tradycja jerozolimska została przyjęta na Półwyspie Apenińskim.

Polskie zwyczaje

Staropolskie zwyczaje często są bardzo ciekawe, tak jest również w tym przypadku.
Niektóre przekazy podają, że kiedyś kapłan nie wchodził do kościoła od razu po procesji – zatrzymywał się przed zamkniętymi drzwiami kościoła i dopiero po trzykrotnym zapukaniu w drzwi otwierano je. Potem wchodzono do świątyni i celebrowano uroczystą Eucharystię – zwyczaj ten miał symbolizować, że Męka Chrystusa na krzyżu otworzyła nam bramy Nieba.

Do przygotowywania palm używane są przede wszystkim gałązki wierzby – w kościele symbolizują zmartwychwstanie i nieśmiertelność duszy, a oprócz nich korzystano z gałązek malin i porzeczek. O Niedzieli Palmowej myślano dużo wcześniej – już w Środę Popielcową ścinano i przechowywano tak, by miały dostęp do wody; miały wypuścić pąki na Niedzielę Palmową.

Wyróżnia się kilka rodzajów wykonania palm: góralski, kurpiowski oraz wileński. Ten ostatni jest najpowszechniejszy: jest mała i zrobiona z suchych kwiatów, gałązek czy liści.

W polskiej tradycji utworzył się również konkurs na najwyższą palmę, który odbywa się w Lipnicy Murowanej; w tym roku odbył się po raz 61. Jak mówi lokalna opowieść palmy tworzone są tutaj od niepamiętnych czasów – dawniej każdy właściciel musiał zrobić palmę, która miała tyle samo metrów, ile morgów ma posiadłości.

Chciałbym życzyć Wam, drodzy czytelnicy, by nadchodzący tydzień był czasem owocnego przygotowania do tych najważniejszych dla nas świąt – Wielkanocy, wyciszenia oraz refleksji. Przeżyjmy te święta jak najlepiej potrafimy.

Andrzej Mandryka

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *